Fréttatilkynning frá Listasafni Sigurjóns
Ólafssonar 09.07.26
Rómantískur og impressionískur blær frá meginlandi
Evrópu í Listasafni Sigurjóns Ólafssonar næsta
þriðjudagskvöld 14. júlí klukkan 20.30
Systkinin Freyr Sigurjónsson flautuleikari og Hlíf
Sigurjónsdóttir fiðluleikari ásamt
Evu Þyri Hilmarsdóttur píanóleikara flytja
tónverk eftir tónskáldin Mel Bonis, Philippe Gaubert og
Nino Rota. Ber tónlistin sterkan blæ
rómantíkur og impressionisma frá því um
og eftir aldamótin 1900 á meginlandi Evrópu. Einnig mun
Freyr leika, ásamt Evu Þyri, annan kaflann úr flautukonsert
sem Jón Ásgeirsson samdi fyrir Frey árið 2000.
Fæst þessara verka hafa heyrst oft hér á landi.
Mel Bonis
1858−1937 |
Suite pour flûte, violon et piano
Sérénade. Allegretto
Pastorale. Andantino con comodo
Scherzo. Allegro con moto
|
Nino Rota
1911−1979
|
Trio per Flauto, Violino e Pianoforte (1958)
I Allegretto cantabile con moto
II Largo sostenuto
III Allegro assai moderato |
Jón Ásgeirsson
1928−2025 |
Lento úr Flautukonsert
sem saminn var fyrir Frey
|
Philippe Gaubert
1879−1941
|
Médailles Antiques (1916)
Nymphes à la Fontaine
Danses
|
Mélanie Hélène Bonis fæddist í París 1858. Hún notaði skáldanafnið Mel Bonis því kvenkyns tónskáld þess tíma voru ekki tekin alvarlega og þrátt fyrir mikla hæfileika var hún lengi vanmetin sem tónskáld. Foreldrar hennar reyndu í upphafi að draga úr áhuga hennar á tónlist en hún menntaði sig sjálf í píanóleik allt til 12 ára aldurs að tónlistarkennari gat sannfært foreldrana um hæfileika hennar þannig að hún fékk leyfi til að stunda formlegt tónlistarnám. Tónskáldið César Franck varð svo hrifinn af hæfileikum hennar að hann gerði sérstakar ráðstafanir til að hún kæmist inn í tónlistarháskólann í París 1876, sem annars var eingöngu ætlaður körlum. Þar vann hún til verðlauna fyrir söng og undirleik og sýndi mikla hæfileika í tónsmíðum.
Tónlist Mel Bonis vakti mikla athygli í tískusölum Parísarborgar. Saint-Saëns hrósaði kammertónlist hennar mjög og trúði því ekki að hún hefði ekki verið samin af karli. Þótt tónverk hennar væru dáð og mikið leikin náði Mel aldrei upp í efsta sæti samtímamanna sinna og ollu því trúlega hlédrægni hennar og einnig því að hún var kona. Þegar hún lést árið 1937 höfðu verk hennar, yfir þrjú hundruð að tölu, að mestu fallið í gleymsku, en á sjöunda áratug liðinnar aldar fóru sagnfræðingar að endurskoða framlag kventónskálda og endurvöktu orðspor hennar.
Ítalska tónskáldið Giovanni Rota Rinaldi, sem nefndi sig Nino Rota, nam meðal annars hjá Alfredo Casella og Ildebrando Pizzetti og hlaut styrk til náms við Curtis Institute í Filadelfiu. Hann varð prófessor við Liceo Musicale di Bari á Ítalíu árið 1939 og síðar skólastjóri við sama skóla. Meðal nemenda hans var hljómsveitastjórinn Ricardo Muti.
Nino Rota samdi jöfnum höndum klassísk tónverk og tónlist við kvikmyndir. Þekktastar eru sennilega kvikmyndirnar um Guðföðurinn í leikstjórn Francis Ford Coppola. Hann samdi tónverk fyrir píanó, kammersveitir og stærri sveitir. Eftir hann liggja þrjár sinfóníur, nokkrir konsertar og nokkrar óperur.
Nino Rota lést í Róm 1979, 67 ára gamall.
Philippe Gaubert fæddist í Cahors í suður Frakklandi 1879 og var faðir hans skósmiður og áhugaklarinettuleikari. Þegar Philippe var á barnsaldri flutti fjölskyldan til Parísar í þeim tilgangi að gerast atvinnutónlistarmenn. Nokkru síðar lést faðirinn og Philippe, þá aðeins tólf ára gamall, þurfti að sjá sér og fjölskyldunni farborða með því að spila á fiðlu í kvikmyndahúsum.
Philippe lék einnig á flautu og af tilviljun heyrði Paul Taffanel til hans, en hann var einn af þekktustu flautuleikurum þess tíma. Hann áttaði sig strax á hæfileikum drengsins og tók hann til náms hjá sér í Parísartónlistarháskólann. Þar vann hann sín fyrstu verðlaun fimmtán ára gamall. Jafnframt því hélt hann áfram að læra á fiðlu hjá Jules Garcin og spilaði sem staðgengill á fiðluna í Theatre National de l’Opera, þar sem að lokum Paul Taffanel skipaði hann í stöðu einleiksflautuleikara. Hann hélt einnig áfram námi í harmóníu og tónsmíðum og hlaut Premier Prix de Fuge et Contrepoint (1903) og Grand Prix de Roma (1905) verðlaunin.
Að lokinni herskyldu í heimsstyrjöldinni fyrri var hann skipaður prófessor í flautuleik við Tónlistarháskólann í París og var það til 1931, þótt hann hefði hætt að leika á flautu 1922, en þá réðst hann sem aðalstjórnandi hljómsveitar Conservatoire de Paris.
Sem tónskáld samdi hann fjölda verka, meðal annars fyrir flautu en einnig píanó og hljómsveit. Hann sérhæfði sig einnig í ballett og sinfónískum tónsmíðum.
Philippe Gaubert lést í París árið 1941.
Jón Ásgeirsson fæddist á Ísafirði 1928 og stundaði nám við Tónlistarskólann í Reykjavík, framhaldsnám við Konunglega skoska háskólann í Glasgow og síðar Guildhall School of Music í London.
Jón samdi fjölda tónverka af ýmsum toga, en líklega er hann þekktastur fyrir söngtónlist sína. Einsöngslög hans eru um 90 talsins og þar er að finna margar söngperlur eins og Hjá lygnri móðu,Vor hinsti dagur, Maístjarnan, Augun mín og augun þín. Eftir hann liggur einnig fjöld kammerverka, sex konsertar, ballett og óperur. Óperan Þrymskviða, sem frumflutt var 1974 í Þjóðleikhúsinu var fyrsta íslenska óperan sem samin var í fullri lengd. Hann sótti efnivið til íslenskra þjóðlaga í verkum sínum og eftir hann liggja ótal þjóðlagaútsetningar, ýmist fyrir hljóðfærahópa eða kóra, og hafa kórútsetningar hans öðlast sérstakan sess meðal íslenskra kórbókmennta. Hann kenndi einnig, lengst af við Kennaraháskóla Íslands og Söngskólann í Reykjavík. Þá skrifaði hann talsvert um tónlist og var tónlistargagnrýnandi Morgunblaðsins um árabil.
Jón hlaut ýmsar viðurkenningar fyrir störf sín. Tvisvar hlaut hann menningarverðlaun DV, árið 1979 fyrir ballettinn Blindisleik og árið 1997 fyrir óperuna Galdra-Loft. Hann var útnefndur borgarlistamaður Reykjavíkur 1996 og sæmdur riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu fyrir störf í þágu lista og menningar 2001. Hann var skipaður prófessor í tónlist við Kennaraháskóla Íslands árið 1996 og árið 2008 veitti sami skóli Jóni doktorsnafnbót í heiðursskyni fyrir mikilvægt framlag hans til kennaramenntunar á sviði tónlistar og tónlistaruppeldis í skólum landsins.
Jón Ásgeirsson lést í Reykjavík 2025.
Freyr Sigurjónsson flautuleikari lauk einleikaraprófi frá Tónlistarskólanum
í Reykjavík og stundaði framhaldsnám við Royal Northern College of Music í Manchester.
Meðal leiðbeinenda hans voru Trevor Wye, William Bennett og Patricia Morris. Að loknu diplomaprófi þaðan 1982 var hann
ráðinn fyrsti flautuleikari Sinfóníuhljómsveitarinnar í Bilbao á
Spáni og starfaði þar óslitið í 40 ár. Freyr hefur leikið með hljómsveitum og
kammersveitum víða um Evrópu og í Japan, bæði sem einleikari og fyrsti flautuleikari, til
dæmis með útvarpshljómsveitinni í Madrid og kammersveitinni Moskvu Virtuosi. Flautukonsert
eftir Carl Nielsen var frumfluttur, bæði á Spáni og Íslandi, af Frey. Hörpu- og flautukonsert Mozarts er einnig
vinsæll í flutningi Freys og hefur hann leikið hann með mjög virtum hörpuleikurum, meðal annars
þeim Marisa Robles, Maria Rosa Calvo-Manzano og Marion Desguace.
Freyr er eftirsóttur kennari og hefur kennt á fjölmörgum námskeiðum í
Cantabríu og Andalusíu á Spáni og Trinity Laban tónlistarháskólann í Greenwich á
Englandi. Í október 2020 fékk Freyr tækifæri til að flytja flautukonsert sem Jón Ásgeirsson hafði
samið og tileinkað Frey 2000. Var þetta frumflutningur konsertsins utan Íslands með
Sinfóníuhljómsveit Bilbao undir stjórn bandaríska stjórnandans, Erik Nielsen.
Hlíf Sigurjónsdóttir fæddist í Kaupmannahöfn en ólst upp í Reykjavík.
Hún nam fiðluleik hjá Birni Ólafssyni konsertmeistara við Tónlistarskólann í
Reykjavík og fór síðar til framhaldsnáms við Háskólana í Indiana og Toronto og
Listaskólann í Banff í Klettafjöllum Kanada. Einnig nam hún hjá Gerald Beal
fiðluleikara í New York borg. Á námsárum sínum kynntist hún og vann með mörgum
merkustu tónlistarmönnum tuttugustu aldarinnar, þar á meðal William Primrose, Zoltan Szekely,
György Sebök, Rucciero Ricci og Igor Oistrach. Hlíf hefur haldið fjölda einleikstónleika og leikið
með sinfóníuhljómsveitum og kammersveitum víða um Evrópu, í Bandaríkjunum
og Kanada.
Haustið 2014 kom geisladiskurinn DIALOGUS út hjá MSR Classics í Bandaríkjunum með
einleiksverkum í hennar flutningi, sem samin hafa verið sérstaklega fyrir hana. Maria Nockin,
gagnrýnandi Fanfare Magazine, tilnefndi þann disk „CD of the year 2015“. Síðar endurútgaf sama
útgáfufyrirtæki tvöfaldan geisladisk, frá árinu 2008, þar sem hún lék allar
sónötur og partítur fyrir einleiksfiðlu eftir Johann Sebastian Bach. Hafa báðir þessir
diskar hlotið mikið lof gagnrýnenda.
Hlíf er annt um íslenska menningu og sögu klassískrar tónlistar á Íslandi
og sá til dæmis um útgáfu geisladisks 2020 með fiðluleik Björns Ólafssonar úr
fórum RÚV. Hlíf hefur verið umsjónarmaður Sumartónleika Listasafns
Sigurjóns frá upphafi.
Að loknu námi í Tónlistarskólanum í Reykjavík nam Eva Þyri Hilmarsdóttir
hjá John Damgaard við Tónlistarháskólann í Árósum og lauk þar diploma og
einleikaraprófi. Hún stundaði MA nám í meðleik við Royal Academy of Music í London
og útskrifaðist með hæstu einkunn og hlaut verðlaun fyrir framúrskarandi
lokatónleika. Aðalkennari hennar þar var Michael Dussek.
Eva Þyri hefur verið virk í flutningi kammer- og ljóðatónlistar og komið fram með
mörgum af fremstu tónlistarmönnum landsins auk þess að hafa haldið einleikstónleika og
tekið þátt í frumflutningi íslenskra og erlendra verka á
tónlistarhátíðum innan lands sem utan. Árið 2017 tók Eva Þyri þátt í
nýstárlegri uppsetningu Íslensku Óperunnar á Mannsröddinni eftir Poulenc.
Hún var í listrænu teymi tónleikaraðarinnar „Ár íslenska sönglagsins“
í Salnum í Kópavogi veturinn 2022−23 og hún er annar stofnenda
ljóðatónlistarhátíðarinnar „Ljóðið lifi“ sem var haldin í
annað sinn nú í vor í Hannesarholti. Geisladiskur hennar og Erlu Dóru Vogler Jórunn Viðar −
Söngvar var tilnefndur til Íslensku tónlistarverðlaunanna sem plata ársins 2018. Eva Þyri
starfar við Listaháskóla Íslands samhliða tónleikahaldi.
Flutist Freyr Sigurjónsson furthered his studies in Manchester at the Royal Northern College of Music. Among his teachers were
Trevor Wye, William Bennet and Patricia Morris. Upon his graduation in 1982 Freyr became the solo flutist of the Bilbao Symphony
Orchestra in Spain. He has performed with ensembles and orchestras all over Spain both as a soloist and as a guest principal
flute, e.g. with Madrid Radio Orchestra and the Moscow Virtuosi. The first performance of Carl Nielsen’s flute concert, both in Spain and Iceland, was by
him. Freyr has performed Mozart‘s harp and flute concert many times with renowned harpists, such as Marisa Robles, Maria Rosa
Calvo-Manzano and Marion Desguace.
As a sought-after teacher, Freyr has given numerous master-classes and courses in Cantabria and Andalusia in Spain and the Trinity Laban School of Music
in Greenwich, England. In October 2020, Freyr had the opportunity to perform a flute concerto that Jón Ásgeirsson had composed and dedicated to Freyr in 2000.
This was the premiere of the concerto outside Iceland with the Bilbao Symphony Orchestra under the baton of American conductor Erik Nielsen.
Hlíf Sigurjónsdóttir studied the violin with concertmaster Björn Ólafsson at the Reykjavík
College of Music. She furthered her studies at the Universities of Indiana and Toronto where her teachers were Franco Gulli
and Lorand Fenyves, followed by two winters as a stipendiary at the Banff School of Fine Arts in Canada. Later she took private
lessons in New York from the renowned violinist and teacher Gerald Beal. Hlíf has worked with many of the leading musicians of the
twentieth century, including William Primrose, Janos Starker, Ruggiero Ricci, Igor Oistrach, György Sebok and
the members of the Hungarian quartet.
Hlíf has given numerous concerts both as a soloist and with various ensembles and orchestras. In 2014,
MRS Classics released her disc DIALOGUS with works for solo violin, all of which were written for her. That disc has been highly acclaimed,
e.g. by Voix des Arts, and one of Fanfare Magazine's critics, Maria Nockin, has named it as one of the best CDs of the year 2015. In 2015 MSR Classics
re-released the critically acclaimed 2-CD set of her playing the Sonatas and Partitas for solo violin by J.S. Bach, first
released in 2008. Hlíf is very interested in historical recordings made by the Iceland State Radio
which led to radio programs, releasing a CD and events featuring the first generation of classically trained
musicians in Iceland. Hlíf is the artistic director of Sigurjón Ólafsson Museum
Summer Concert Series.
After graduating from the Reykjavík College of Music pianist Eva Þyri Hilmarsdóttir furthered her studies in Denmark, with prof. John Damgaard
at the Royal Academy of Music in Aarhus, receiving an Advanced Soloist Diploma. Then she studied with Michael Dussek at the Royal Academy of Music in London and
graduated from the MA Piano Accompaniment Course with Distinction and was awarded a DipRAM and the Christian Carpender Piano Prize for an outstanding final recital.
Eva Þyri is an active figure in the Icelandic music scene, taking avid interest in chamber music and lieder and has performed with some of the
most outstanding Icelandic musicians. She has given solo recitals, performed with various orchestras and ensembles, and premiered numerous works by Icelandic and
foreign composers. Eva Þyri was one of the leaders of The Year of Icelandic Song in Salurinn in Kópavogur in 2022-23 and the co-founder
and pianist of a new annual Lieder-festival in Hannesarholt in Reykjavík Ljóðið lifi. Her CD with Erla Dóra Vogler Jórunn
Viðar − Söngvar was nominated as the Album of the Year 2018 at the Icelandic Music Award. Eva Þyri teaches at the Iceland University
of the Arts.
|