Árið 1969 fól borgarráð Reykjavíkur Sigurjóni að gera tillögu að minnismerki í tilefni af 25 ára afmæli íslenska Lýðveldisins sama ár sjá t.d. Þjóðviljann 15. júní 1969. Sigurjón samþykkti að gera uppdrætti að tillögunni. Á fundi borgarráðs var einnig samþykkt að verja til minnismerkisins þeim tekjum sem komið höfðu af sölu þjóðhátíðarmerkisins ár hvert, en í árslok 1967 námu þær 1,7 milljónum króna.
Samkvæmt fréttum í helstu dagblöðum landsins Morgunblaðinu, Alþýðublaðinu , Tímanum) þann 28. október 1970 sýndi Sigurjón borgarfulltrúum frumdög að minnismerkinu, fimm súlur á sameiginlegri undirstöðu. Tvær samhljóða útgáfur voru að verkinu, önnur úr gifsi (LSÓ 048) og hin, í stærri kvarða, útfærð í frauðplasti (LSÓ 261). Á ljósmynd í Morgunblaðinu og Tímanum fyrrgreindan dag sést Sigurjón hjá frauðplastmyndinni og einnig grillir í gifsmyndina.
Upphafið að röð súlnamynda sem Sigurjón gerði á þessum
árum má rekja til stóru lágmyndarinnar sem Sigurjón gerð
á framhlið stöðvarhúss Búrfellsvirkjunar 1966−1969
(LSÓ 1232).
Neðst í reitnum lengst til hægri er stakt lárétt, stöllótt form
sem ber ekki mikið á.
Þetta form reisti hann upp á endann og skóp
sjálfstætt frístandandi verk í steinsteypu, Skrúfuna
(LSÓ 255, 1968) sem hann reisti við
vinnustofu sína á Laugarnesi. Hún eyðilagðist síðar og var verkið
endurgert úr stáli
(LSÓ 040, 1994).
Frummynd af hluta verksins, úr frauðplasti,
sést á ljósmynd úr vinnustofu Sigurjóns á
forsíðu
Þjóðviljans 20.10.1968.
Í kjölfar Skrúfunnar fylgdu tvær súlnamyndir sem hann mótaði
í gifs. Fyrra verkið gerði hann 1968 og nefndist Þrjár súlur
(LSÓ 053).
Súlurnar standa gleitt á bogadregnum sökkli og eru samtengdar með grönnum boga,
sem er greinilega hluti af verkinu. Ofan á miðsúlunni er lítil áföst plata,
sem er þó ekki sýnileg á síðari útfærslu af þessu verki
sem hann brasaði saman úr bronsplötum og hlaut nafnið Þrjár samstæður
(LSÓ 1261 1970).Hina súlnamyndina gerði hann á árunum 1969−70 og nefndi hana Þrenningu (LSÓ 054). Hér standa súlurnar þrjár þétt saman, miðsúlan er öflugust og snýr fram, en grennri hliðarsúlur sín í hvora áttina. Ofan á miðsúluna lagði hann litla steinvölu, en fylgir hún ekki verkinu nú. Síðan bjó Sigurjón til samnefnda, lítið
eitt stærri útgáfu af verkinu, í bronsplötur sem voru koparbrasaðar saman
(LSÓ 1259).
Löngu síðar stækkaði Erlingur Jónsson þetta verk sem var steypt í
brons og komið fyrir á stöpli við Garðaskóla í Garðabæ
árið 1990. Bæði þessi verk eru nokkuð framsæ og samhverf (symmetrísk).Samhliða þessum verkum bjó Sigurjón til súlnamynd sem var gjörólík hinum, þótt grunnform súlnanna sé svipað (LSÓ 048). Fimm súlum, misháum og ólíkum að útliti er komið fyrir fjarri miðju lágs stöpuls og stefnir hæsta súlan í gagnstæða átt við hinar. Í formála að sýningarskrá „Íslandsmerki og súlur Sigurjóns“ segir:
Súlurnar standa í hnapp og mynda hóp, fjölskyldu, samfélag, þar sem áhrifamáttur hverrar myndar er háður því að vera hluti úr heild. Í óræðni sinni tengja þær fortíð við framtíð, þessar táknmyndir nýfrjálsrar þjóðar með þúsund ára sögu sína. Úr fjarska rísa þær af lágum stöpli umluktum vatni, eins og drangar úr sjó og tala þöglu máli um allt sem lifað hefur verið í þessu landi fornsagna og Eddukvæða.
Það var þessi súlnamynd sem Sigurjón lagði fram sem tillögu að Minnismerki um stofnumn Lýðveldis á Íslandi. Birgitta Spur 2026
Tilvitnunin er úr formála sýningarskrár „Íslandsmerki og súlur Sigurjóns Ólafssonar“, en sú sýning var haldin í listasafni hans 03.06.94−15.01.95 í tilefni fimmtíu ára afmælis íslenska lýðveldisins. Þar má einnig finna grein Auðar Ólafsdóttur Frá súlu til Íslandsmerkis þar sem hún fjallar meðal annars um tilurð þessa verks og stöðu þess meðal annara listaverka . Greinin er bæði á íslensku og ensku. Sýningarskrár og árbækur safnsins eru flestar fáanlegar í safni Sigurjóns á Laugarnesi.